شهر یزد موزههای متعددی را در خود جایداده که مجموعهای نفیس از اشیا و آثار در آن گردآوری شده است. در موزه های شهر یزد از ظروف سفالی و سرامیکی دوران باستان گرفته تا نقاشی و خطاطیهای دورۀ قاجار را میتوان تماشا کرد. در این یادداشت با هتل ارگ جدید یزد همراه باشید تا به گوشهوکنار یزد سر بزنیم و از موزههای دیدنی این شهر دیدن کنیم. آدرس موزه های یزد که در این یادداشت معرفی شدهاند را میتوانید در پایان معرفی هریک از موزهها ببینید. لیست مهمترین موزه های یزد عبارت است از:
- موزه مردم شناسی ابرکوه یا خانه صولت یزدی ها
- موزه مردم شناسی بافق (خانه وحشی بافقی)
- موزه تاریخ و فرهنگ زرتشتیان مارکار
- موزه سکه و مردم شناسی حیدرزاده، تالار پول یزد
- موزه آب یزد، خانه کلاهدوزها
- موزه سفال و سرامیک یزد، مهد سفال ایران
- موزه دیرینه شناسی کامبرین یزد
- موزه اسناد تاریخی یزد، خانه لاری ها
- موزه عبرت یزد، داستان یک وحشت خانوادگی
- موزه خودروهای کلاسیک یزد، موزه پر افتخار ایرانیها
- موزه قصر آیینه و روشنایی یزد
- موزه فرش یزد، خانه افضلی ها در موزه های یزد
- موزه تاریخ طبیعی یزد
- موزه سنگ و معدن یزد، موزهای توریستی و علمی
- موزه وزیری، موزه وقفی یزد
- مستند موزه های یزد
موزه مردم شناسی ابرکوه یا خانه صولت یزدی ها
در شهر تاریخی ابرکوه، خانهای تاریخی به نام خانه صولت وجود دارد که قدمت آن به دوران قاجار برمیگردد. این خانه که امروز با عنوان موزۀ مردمشناسی ابرکوه شناخته میشود، دروازهای بهسوی تاریخ و فرهنگ این منطقه است. در اتاقهای تودرتو و پیچوخمهای راهروهای این خانه، گنجینهای از اشیا و ادوات زندگی سنتی مردم ابرکوه به نمایش گذاشته شده است که هر کدام روایتگر داستانی از زندگی مردمان این دیار است.
آدرس: یزد، ابرکوه، میدان امام حسین، خیابان شهید باهنر، کنار مسجد آقا، خانه صولت ابرکوه.
موزه مردم شناسی بافق (خانه وحشی بافقی)، از شاعرانهترین موزه های یزد
موزه مردمشناسی بافق که در مکان خانۀ وحشی بافقی، شاعر معروف قرن دهم هجری واقع شده، یکی دیگر از موزه های معروف یزد است. با تماشای وسایلی که در این خانه قرار داده شده است، میتوان با آدابورسوم و سنن مردم بافق آشنا شد. از مراسم عروسی گرفته تا عزاداری و جشن و اعیاد سنتی، در هر گوشه از این موزه میتوان به تماشای فرهنگ غنی این خطه نشست.
آدرس: یزد، بافق، خیابان مسجد جامع، میدان خان.
موزه تاریخ و فرهنگ زرتشتیان مارکار
نقطه شروع داستان این مجموعه، به سال ۱۳۱۲ شمسی بازمیگردد. هنگامی که پشوتنجی دوسابایی مارکار که یکی از بازرگانان زرتشتی ثروتمند زمان خود بود، به قصد کمک به کودکان بیسرپرست زمینی خرید و بهابرگی پرورشگاه و دبستان مارکار را گذاشت. این مجموعه که شامل دو ساختمان مجزا میشد، برای سالیان دراز پذیرای دانشآموزان نیازمند از اقشار مختلف جامعه بود. در سال ۱۳۷۷ این بنا به فهرست آثار ملی ایران اضافه شد و پس از بازسازی و مرمت، در سال ۱۳۹۴ در فهرست موزه های یزد ثبت شد. اکنون موزه تاریخ و فرهنگ زرتشتیان مارکار بهعنوان یکی از جاهای دیدنی یزد پذیرای گردشگران است. اشیا و لوازمی که در این موزه به نمایش گذاشته شدهاند، روایتگر زندگی زرتشتیان در ادوار مختلف هستند. از ظروف و لباسهای سنتی گرفته تا دستنوشتهها و کتب مذهبی، هر کدام دریچهای بهسوی فرهنگ و تمدن این قوم ایرانی بازمیگشایند.
آدرس: یزد، میدان مارکار، کوچه فرش مشهد.
موزه سکه و مردم شناسی حیدرزاده، تالار پول یزد
یکی از موزههایی که در بازدید از موزههای یزد نباید آن را فراموش کنید، موزه سکه و مردمشناسی حیدرزاده است. تالار پول این موزه، نگینی درخشان در میان سایر بخشهای آن است و در آن سکههایی از دورههای مختلف تاریخ ایران، از دورۀ هخامنشیان تا عصر حاضر به چشم میخورد. علاوه بر سکههای ایرانی در این تالار میتوانید سکههایی از کشورهای دیگر جهان را نیز ببینید. این سکهها اغلب نشانگر روابط تجاری و فرهنگی ایران با سایر ملل در طول تاریخ هستند. بازدید از آن به افرادی که به تاریخ، فرهنگ و هنر ایران علاقهمند هستند توصیه میشود. بخش مردم شناسی این موزه نیز به سبک زندگی مردم از لباس و سبک زندگی گرفته تا غذای سنتی یزد میپردازد.
آدرس: یزد، خیابان امام خمینی، محلۀ فهادان، بنبست بیتالزهرا.
موزه آب یزد، خانه کلاهدوزها
عمارت تاریخی کلاهدوزها که امروزه با نام موزه آب یزد شناخته میشود، یکی از موزه های باستانی یزد است. این عمارت در سال ۱۳۷۹ به دلیل این که بر روی یکی از قناتهای ۲۵۰۰ ساله بنا شده است، همزمان با نخستین «همایش بینالمللی قنات» به موزه تبدیل شد و امروز یکی از مکانهای منحصربهفرد برای شناخت تاریخچه یزد و اهمیت آب در آن سرزمین به شمار میرود. بازدیدکنندگان از این موزه میتوانند با قناتها و نحوه ساخت آنها، ابزار و ادوات مربوط به آب، نحوۀ مصرف آب در یزد و اسناد و مدارم مربوط به آب آشنا شوند.
آدرس: یزد، خیابان قیام، کوچه کلاهدوزها.
موزه سفال و سرامیک یزد، مهد سفال ایران
موزه سفال و سرامیک یزد در خانهای تاریخی به نام خانه وقف طهرانی واقع شده است و از بهترین موزه های یزد در زمینۀ صنایعدستی بهشمار میرود. این خانه که خود بهتنهایی اثری ارزشمند از معماری سنتی ایرانی است، گنجینهای از سفال و سرامیک را در خود جایداده است که تماشای آن میتواند برای بازدیدکنندگان جالب باشد. این موزه از بخشهای مختلفی تشکیل شده است که هر کدام به جنبهای خاص از تاریخ هنر سفال و سرامیک میپردازد. تاریخچۀ و انواع مختلف سفال و سرامیک، روشهای ساخت آنها و آشنایی با مشهورترین هنرمندان سفالگر و سرامیکساز، از بخشهای اصلی این موزه هستند.
آدرس: خیابان امام خمینی، روبهروی مسجد جامع یزد.
موزه دیرینه شناسی کامبرین یزد
در موزه دیرینهشناسی کامبرین یزد گنجینهای از فسیلها وجود دارد که بازدیدکنندگان را به سفر اعماق زمین و تاریخ موجودات زنده در ادوار مختلف میبرد. این موزه میزبان مجموعهای غنی از فسیلهای متعلق به سه دوره زمینشناسی کامرین، سلورین و تریاسیک است و قدمت برخی از فسیلهای موجود در آن به بیش از ۵۴۰ میلیون سال قبل میرسد.
آدرس: یزد، میدان شهید بهشتی، خیابان دهم فروردین، جنب آبانبار شش بادگیر.
موزه اسناد تاریخی یزد، خانه لاری ها
در لیست موزههای یزد یکی دیگر از موزهها، موزۀ اسناد تاریخی است که در خانۀ لاریها قرار گرفته است. خانه لاریها که امروز بهعنوان موزه اسناد تاریخی یزد شناخته میشود، عمارتی باشکوه با قدمتی در حدود ۲۷۰ سال، به یاد مانده از دوران قاجار است. این خانه که در محلۀ فهادان یزد قرار دارد، مدتی بهعنوان خانقاه دراویش گنابادی نعمتاللهی مورداستفاده قرار میگرفت و در سال ۱۳۶۳ توسط سازمان اسناد و کتابخانه ملی یزد خریداری و مرمت شد و ازآنپس به نام موزه اسناد تاریخی یزد شناخته میشود.
در این موزه مجموعهای از اسناد و قبالجات تاریخی مربوط به دوران مختلف، علیالخصوص دوره قاجار و پهلوی، به نمایش گذاشته شده است. معماری این خانه نیز منحصربهفرد است و شامل سه حیاط، شش باب خانه، ایوانها، تالارها، اتاقها، یک سردر و هشتی میشود. حوض، آینهکاری، گچبری، نقاشی و شیشههای رنگی از جمله عناصر شاخص معماری این خانۀ بینظیر هستند که در سفر به یزد باید حتماً به آن سر بزنید. شما با رزرو هتل ارگ جدید یزد میتوانید پس از بازدید از این خانه تاریخی، در محلی زیبا و باشکوه اقامت داشته باشید.
آدرس: یزد، خیابان امام خمینی، محلۀ فهادان، مجاور عمارت کلاهفرنگی.
موزه عبرت یزد، داستان یک وحشت خانوادگی
موزه عبرت یزد که در گذشته زندان شهربانی و پس از آن زندان کمیته بوده است، حالا بهعنوان موزهای برای به نمایش گذاشتن تاریخ سرکوب و شکنجه در دوران رژیم پهلوی به کار گرفته میشود. این موزه شامل سلولهای انفرادی، اتاقهای شکنجه و لوازمی است که توسط ساواک برای آزار و اذیت زندانیان سیاسی استفاده میشده است. در این موزه راهنماهایی حضور دارند که میتوانند اطلاعات بیشتری در مورد تاریخ موزه و زندانیان سیاسی که در آنجا نگهداری میشدهاند ارائه دهند.
آدرس: میدان شهید بهشتی یزد.
موزه خودروهای کلاسیک یزد، موزه پر افتخار ایرانیها
موزه خودروهای کلاسیک یزد در سال ۱۳۹۶ به دست برادران اردکانی، از کلکسیونداران و عشاق خودروهای کلاسیک افتتاح شد. زمانی زیادی طول نکشید که این موزه به یکی از محبوبترین جاذبههای گردشگری شهر زیبای یزد تبدیل شد. در این موزه مجموعهای بینظیر از خودروهای کلاسیک و دستساز ایرانی و خارجی به نمایش گذاشته شده است و سفری به تاریخ صنعت خودروسازی در ایران را به بازدیدکنندگان خود هدیه میدهد. در این موزه خودروهایی از برندهای مشهوری مانند شورلت، فورد، فیات، ژیان و پیکان وجود دارد که قدمت برخی از آنها به یک قرن میرسد. علاوه بر خودرو، در این موزه انواع موتورسیکلت، قایق و دوچرخه نیز وجود دارد.
آدرس: یزد، خیابان کاشانی، خیابان هفت تیر، جنب موزه قصر آئینه، مجموعه کارخانه جنوب.
موزه قصر آیینه و روشنایی یزد
عمارت صرافزاده یزد که امروزه به نام موزۀ قصر آئینه و روشنایی شناخته میشود، نام بنایی تاریخی در شهر یزد است که قدمت آن به دورۀ پهلوی اول میرسد. این عمارت در سال ۱۳۷۷ به موزه تبدیل شد و نام آن در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. زیربنای این موزه بالغ بر ۸۰۰ مترمربع است و در دوطبقه احداث شده است. بخشهای مختلف این موزه شامل حیاط مرکزی، اتاقهای شاهنشین، حوضخانه، موزه نور و روشنایی و موزه مردمشناسی میشود.
آدرس: یزد، خیابان آیت اله کاشانی، روبهروی پارک هفت تیر.
موزه فرش یزد، خانه افضلی ها در موزه های یزد
موزه فرش یزد که در خانه افضلیها واقع شده است، یکی از موزههای شهر یزد است که با بازدید از آن میتوان با تاریخچۀ فرشبافی در ایران و همچنین فرشهای نفیس و عتیقۀ مناطق مختلف ایران آشنا شوید. این موزه دو بخش دارد؛ در بخش اول میتوان با تاریخچۀ فرشبافی در ایران آشنا شویم. در این بخش اشیا و ابزار مربوط به قالیبافی مثل دار قالی، قیچی و رنگها به نمایش گذاشته شده است. در بخش دوم نیز فرشهای نفیس و عتیقه از مناطق مختلف ایران به نمایش گذاشته شده است. همچنین در این موزه کارگاه مرمت فرش نیز قرار دارد که بازدیدکنندگان میتوانند شاهد عملیات مرمت فرشهای قدیمی باشند. ساعت کاری موزه های یزد از ساعت 8 صبح تا 5 بعدازظهر است. شما میتوانید پس از پایان بازدید از موزه، به کافه هتل ارگ جدید یزد بروید و خودتان را به یک خوراکی خوشطعم مهمان کنید و با همراهانتان دربارۀ آنچه دیدهاید گپ بزنید.
آدرس: اردکان، بلوار آیت الله خامنهای، کوچه امجد
موزه تاریخ طبیعی یزد
موزه تاریخ طبیعی مکانی مناسب برای آموزش کودکان و بزرگسالان در رابطه با تنوع زیستی و اهمیت حفاظت از محیط زیست است.در این موزه نمونههای تاکسیدرمی از گونههای طبیعی یزد به نمایش گذاشته شده است. همچنین در این موزه سنگها و کانیهای مختلف، حشرات، پرندگان و خزندگان نیز برای نمایش قرار داده شده است.
آدرس: بلوار دانشجو، سازمان محیط زیست استان یزد.
موزه سنگ و معدن یزد، موزهای توریستی و علمی
این موزه در سال ۱۳۸۸ بهمنظور معرفی تاریخچه معدنکاری در استان یزد و سایر مناطق ایران و همچنین در معرض نمایش قراردادن سنگها و کانیهای مختلف تأسیس شد. بخش اول موزۀ سنگ و معدن یزد مرتبط با تاریخچۀ معدنکاری است و در آن تصاویری از معادن قدیمی، ابزار و ادوات معدنکاری و اطلاعاتی درمورد نحوۀ استخراج و فراوری سنگها به نمایش گذاشته شده است.ذدر بخش دوم نیز میتوانیم از سنگها و کانیهای مختلف از سراسر ایران دیدن کنیم. در این بخش سنگها و کانیها در ویترینهای مخصوص به نمایش گذاشته شدهاند و اطلاعاتی در مورد هر کدام از آنها ارائه شده است.
آدرس: یزد، بلوار شهید صدوقی، جنب اداره کل میراثفرهنگی، صنایعدستی و گردشگری.
موزه وزیری، موزه وقفی یزد
این موزه یزد که در گذشته بهعنوان کتابخانه وزیری شناخته میشد، یکی از مهمترین و ارزشمندترین موزههای شهر یزد است. قدمت این موزه به سال ۱۳۳۴ بازمیگردد و در حال حاضر بهعنوان یکی از موزههای وقفی ایران به شمار میرود.در بخش کتابخانه موزه وزیری بیش از ۴۹ هزار جلد کتاب نفیس نگهداری میشود که قدمت برخی از آنها به چندین قرن قبل میرسد. موزه وزیری مکانی مناسب برای علاقهمندان به تاریخ، فرهنگ و هنر ایران است و بازدید از آن میتواند تجربهای غنی برای هر گردشگری باشد.
آدرس: خیابان امام خمینی، روبروی مسجد جامع یزد.
مستند موزه های یزد
مستند موزههای یزد سفری جذاب و دیدنی به قلب تاریخ و فرهنگ این شهر کهن و تاریخی را به تصویر میکشد. این مستند با بهتصویرکشیدن مهمترین موزههای یزد از جمله موزه آب، موزه سکه، موزه فضا و موزه فرش به معرفی موزههای شهر یزد میپردازد. این مستند که در شبکه مستند سیما پخش شده و با جستجو بر روی اینترنت قابلدسترسی است، تنها به نمایش صرف اشیا و آثار بسنده نکرده است و با روایتی جذاب و استفاده از تصاویر باکیفیت، مخاطب را به سفری لذتبخش میبرد.
سخن پایانی
موزههای یزد به مواردی که گفتیم محدود نمیشود و بازدید از تمام آنها زمانی وسیع و فراغت خاطر میطلبد. امیدواریم در سفر به شهر یزد، از این موزهها بازدید کنید و لذت ببرید.
